nominał
awers banknotu
rewers banknotu

5 marek
1975 rok

10 marek
1971 rok

20 marek
1975 rok

50 marek
1971 rok

100 marek
1975 rok

200 marek
1985 rok
nieobiegowy

500 marek
1985 rok
nieobiegowy

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Banknoty NRD

• banknot
• bilon

nominał
awers banknotu
rewers banknotu

5 marek
1975 rok

10 marek
1971 rok

20 marek
1975 rok

50 marek
1971 rok

100 marek
1975 rok

200 marek
1985 rok
nieobiegowy

500 marek
1985 rok
nieobiegowy

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Banknoty NRD

• banknot
• bilon

nominał
awers banknotu
rewers banknotu

5 marek
1975 rok

10 marek
1971 rok

20 marek
1975 rok

50 marek
1971 rok

100 marek
1975 rok

200 marek
1985 rok
nieobiegowy

500 marek
1985 rok
nieobiegowy

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Banknoty NRD

• banknot
• bilon

Banknoty z różnych państw

Przednia strona banknotu polskiego 200 zł - banknot przed denominacją w 1995 r.

Banknot (niem. Banknote, ang. bank-note – kwit bankowy) to pieniądz papierowy emitowany przez centralny bank emisyjny. Jest to pieniądz symbolizujący określoną wartość niepokrytą w jego wartości materialnej. W przypadku pieniądza metalowego odpowiednikiem banknotu jest bilon. Od niedawna oprócz banknotów z papieru stosuje się również bardzo podobne do nich pieniądze wykonane z tworzyw sztucznych bez udziału celulozy.

Zgodnie z terminologią bankową i numizmatyczną banknot posiada dwie strony: przednią stronę banknotu (zwaną potocznie awersem), oraz odwrotną stronę banknotu (zwaną potocznie rewersem). Przednia strona banknotu bezwzględnie zawiera informację pisemną o emitencie i nominale banknotu oraz już jako elementy dekoracyjne wizerunek postaci, budynku, rośliny, zwierzęcia lub innego motywu jednoznacznie kojarzącego się z krajem emitenta i jest drukowana takimi technikami druku jak typooffset, staloryt, typografia (strona odwrotna może jej dorównywać lub pozostać niezadrukowana, np. niemieckie banknoty inflacyjne z lat 20. XX w.), oraz zawiera szereg zabezpieczeń. Również wszystkie dodatkowe cechy banknotu zawierane są przede wszystkim na stronie przedniej, np. znaki dla osób niewidomych.

Przed wprowadzeniem banknotów w obrocie funkcjonował pieniądz kruszcowy, czyli monety ze szlachetnych metali. Banknoty pojawiły się jako kwity depozytowe emitowane przez instytucje, u których depozytariusze składali monety. Po okazaniu banknotu jego emitent miał obowiązek wypłacić ekwiwalent w kruszcu.

Pierwsze banknoty pojawiły się w Chinach w IX w. n.e., w XIII w. stosowali je także Mongołowie. Najstarszy opis funkcjonowania w Chinach handlu opartego wyłącznie na obrocie banknotami znajduje się w dziele “Osobliwości miast i dziwy podróży 1325-1354″, Abu Abdullah Muhammad Ibn Battuta . Okazało się, że banknoty są znacznie wygodniejsze w użyciu od złotych czy srebrnych monet, można ich więc było emitować więcej niż wynikało to z pokrycia w kruszcu. Tak powstały banki emisyjne, które mogły wprowadzać banknoty do obiegu. Z czasem uregulowania prawne w poszczególnych krajach doprowadziły do ograniczenia w prawie emitowania banknotów. Obecnie zwykle tylko bank centralny danego państwa ma prawo emisji banknotów – w Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Pierwsze polskie banknoty, zwane wtedy biletami skarbowymi, puszczono w obieg 16 sierpnia 1794 r. w Warszawie w czasie insurekcji kościuszkowskiej, w trakcie trwania oblężenia miasta przez wojska rosyjskie za sprawą Rady Najwyższej Narodowej.

Spis treści

• 1 Zabezpieczenia banknotów
• 2 Przegląd polskich banknotów:
  • 2.1 Aktualne banknoty (skrót)
• 3 Indeks zabezpieczeń
• 4 Linki zewnętrzne
• 5 Przypisy
• 6 Bibliografia

//

Zabezpieczenia banknotów

Banknoty posiadają zabezpieczenia chroniące przed fałszerstwami i tym samym należą do grupy druków zabezpieczonych. Oto niektóre z nich:

• specjalna, tajna receptura papieru, nadająca specyficzne cechy wytrzymałościowe i optyczne
• zastępowanie papieru podłożem polimerowym trudnym do zadruku (np. polimerowy banknot rumuński)
• Stosowanie mikrodruku (np. banknot 20 USD: nad ramieniem wizerunku Andrew Jacksona umieszczony jest mikrotekst “The United States of America 20 USA 20 USA”)
• recto-verso, jest to obraz widoczny w prześwicie, utworzony z dokładnie dopasowanych elementów, znajdujących się po obu stronach banknotu.

Inne zabezpieczenia opisano poniżej na podstawie banknotu polskiego po denominacji w 1995r. o nominale 200 zł (część z tych zabezpieczeń występuje w niższych nominałach)

- opis od strony awersu:

• folia hot-stamping metaliczna ze wzorem holograficznym: NBP 200
• Druk wypukły -wypukłości wynikające z druku stalorytniczego, m.in. trójkąt w lewym dolnym rogu
• skomplikowana grafika, a mimo to wyraźna, z mocnym nasyceniem barw i połyskiem farby
• znak wodny przy lewym marginesie, szczególnie widoczny pod światło (powtórzenie rysunku głównego: wizerunek Zygmunta Starego)
• nitka zabezpieczająca w postaci metalowego paska wpuszczonego do wewnątrz papieru z prześwitami tworzącymi napis: 200 zł
• nadruk farbą zmienną optycznie: wieniec laurowy przy prawym marginesie obserwowany na wprost i pod ostrym kątem zmienia barwę
• przetłoczenie przy dolnym prawym rogu oglądane pod różnym kątem ukazuje w owalu koronę lub liczbę 200 (podwójny efekt kątowy)
• rysunek widoczny w świetle UV, m.in. w lewym górnym rogu: 200 zł
• banknoty drukowane są z użyciem kilku technik druku: offset - w tej technice drukowane są tła i elementy płaskie, staloryt - wypukłe rysunki z wysokim odwzorowaniem detali, niemożliwym do osiągnięcia innymi technikami druku, typografia - numerowanie banknotów

- opis od strony rewersu:

• zabezpieczenie farbą widoczną w podczerwieni (IR): pod wpływem promieniowania podczerwonego widoczna jest tylko połowa rysunku orła

Przegląd polskich banknotów:

• Banknoty od 1996 (aktualne)
• Banknoty 1944-1996
• Banknoty 1930-1939
• Banknoty 1925-1929
• Banknoty 1940
• Banknoty 1941

Aktualne banknoty (skrót)

 Osobny artykuł: Banknoty polskie po denominacji.

Od 1 stycznia 1995 r. banknoty z serii „Władcy polscy” stanowią oficjalny środek płatniczy w Polsce. Emituje je Narodowy Bank Polski. Wszystkie nominały drukuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych w oparciu o umowę zawartą pomiędzy NBP a PWPW w 1998 r.

Banknot o nominale 200 zł (jako jedyny posiada zabezpieczenie, jakim jest hologram)
Awers – król Zygmunt I Stary
Rewers – orzeł z kaplicy zygmuntowskiej na Wawelu
Wymiary – 144mm x 72mm

Banknot o nominale 100 zł (jako jedyny posiada zabezpieczenie, jakim jest złota folia metaliczna)
Awers – król Władysław II Jagiełło
Rewers – orzeł w koronie na tarczy rycerskiej a pod nim dwa krzyżackie miecze
Wymiary – 138mm x 69mm

Banknot o nominale 50 zł
Awers – król Kazimierz III Wielki
Rewers – orzeł z pieczęci majestatycznej i insygnia królewskie
Wymiary – 132mm x 66mm

Banknot o nominale 20 zł
Awers – król Bolesław I Chrobry
Rewers – denar Bolesława I Chrobrego
Wymiary – 126mm x 63mm

Banknot o nominale 10 zł
Awers – książę Mieszko I
Rewers – denar Mieszka I
Wymiary – 120mm x 60mm

Indeks zabezpieczeń

• UV
• mikrodruk
• druk wypukły
• efekt kątowy
• znak wodny
• nitka zabezpieczająca
• efekt recto-verso

Linki zewnętrzne

Zobacz hasło banknot w Wikisłowniku

• Produkcja banknotów polskich - Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych
• Skany banknotów w różnych krajów i lat
• Banknoty Rosji 1898-1918
• Kolekcja banknotów i innych znaków (1961-2007)
• Katalog Banknotów Polskich - wszystkie informacje o polskich banknotach od 1794

Przypisy

1. ↑ (Shams ad-Din) str. 280 www.źródła historyczne MMIII
2. ↑ “Juany - waluta mało znana” Aleksander Pruszak, Urszula Konarowska, w: Świat Druku, 2009/3, ss.21-22

Bibliografia

“Zabezpieczenia w banknotach…” Marek Stankiewicz w Świat Druku 3/2010

nominał
awers banknotu
rewers banknotu

5 marek
1975 rok

10 marek
1971 rok

20 marek
1975 rok

50 marek
1971 rok

100 marek
1975 rok

200 marek
1985 rok
nieobiegowy

500 marek
1985 rok
nieobiegowy

Zobacz też

  Wikimedia Commons posiada galerię ilustracji związaną z tematem artykułu:
Banknoty NRD

• banknot
• bilon

Dwa pierwsze nominały biletów zdawkowych miały postać przedruków na połówkach banknotów inflacyjnych Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (1 grosz na 500 000 mkp; 5 groszy na 10 000 000 mkp).

Bilety zdawkowe były w obiegu do czasu wprowadzenia do obiegu odpowiedniej liczby drobnych monet nowej polskiej waluty. Każdy z biletów zdawkowych przedstawiał awers i rewers monety o danym nominale.

Banknoty euro

banknoty euro - banknoty międzynarodowej waluty euro obowiązującej w strefie Euro. Są emitowane przez Europejski Bank Centralny, wszystkie noszą podpis prezesa tegoż banku. Najniższy nominał to €5, najwyższy €500. W odróżnieniu od monet tej waluty, wszystkie mają identyczny wygląd, choć są drukowane w różnych krajach członkowskich.

Spis treści

• 1 Szata graficzna
• 2 Zmiany wzorów
• 3 Nominały
• 4 Ułatwienia dla osób niewidzących i niedowidzących
• 5 Zabezpieczenia
  • 5.1 Hologram
  • 5.2 Tusz o zmiennym kolorze
  • 5.3 Suma kontrolna
  • 5.4 Zabezpieczenie przed kopiowaniem
  • 5.5 Reakcja na oświetlanie
  • 5.6 Wyczuwalne dotykiem
  • 5.7 Kod kreskowy
  • 5.8 Zabezpieczenia magnetyczne
• 6 Nominały €1 i €2
• 7 Przypisy

//

Szata graficzna

Banknoty euro przedstawiają charakterystyczne dla Europy motywy architektoniczne z różnych epok. Na awersie znajdują się okna lub bramy, na rewersie zaś mosty. Wszystkie zobrazowane obiekty są fikcyjne, gdyż wybór rzeczywistych mógłby być kontrowersyjny i być przedmiotem zazdrości pomiędzy narodami.

Na każdym nominale przedstawione są flaga Unii Europejskiej, pierwsze litery nazwy Europejskiego Banku Centralnego w pięciu wersjach językowych (BCE, ECB, EZB, ΕΚΤ, EKP), mapa Europy, podpis Prezesa Europejskiego Banku Centralnego oraz nazwa waluty zapisana zarówno w łacińskim, jak i greckim (ΕΥΡΩ) alfabecie.

Szata graficzna banknotów została wybrana spośród 44 propozycji w konkursie ogłoszonym przez Radę Europejskiego Instytutu Monetarnego 12 lutego 1996. Zwycięzki wzór autorstwa Roberta Kaliny z Österreichische Nationalbank został wyłoniony 1996.

Banknoty drukowane są na czystym płótnie bawełnianym, co korzystnie wpływa na ich trwałość i wygląd.

Zmiany wzorów

Banknoty noszą podpis aktualnego prezesa EBC, w związku z czym banknoty wydrukowane do listopada 2003 są sygnowane przez Wima Duisenberga, zaś późniejsze przez Jeana-Claude’a Tricheta. Szerzej zakrojone zmiany EBC planuje wprowadzać co 7-8 lat.

Projekt drugiej serii banknotów jest aktualnie w przygotowaniu. Ilustracja i kolorystyka pozostaną niezmienione. Wprowadzone zostaną nowe zabezpieczenia, skróty nazwy EBC w trzech nowych wersjach: ЕЦБ (cyrylica), EBC(j. polski) i EKB (j. węgierski) i zapis nazwy waluty w cyrylicy (евро). Nowa seria będzie wprowadzana od stycznia 2011. EBC ogłosi wycofanie z obiegu pierwszej serii z odpowiednim wyprzedzeniem.

Nominały

Obraz
Nominał
Wymiary
(mm)
Motyw przewodni
Pozycja kodu drukarni

Awers
Rewers
Kolor
Styl
Stulecia

€5
120 × 62

szary
styl klasyczny
przed V
lewa krawędź ilustracji

€10
127 × 67

czerwony
romanizm
XI-XII
godzina 8 na zegarze z gwiazdek

€20
133 × 72

błękitny
gotyk
XIII-XIV
godzina 9 na zegarze z gwiazdek

€50
140 × 77

pomarańczowy
renesans
XV-XVI
prawa krawędź ilustracji

€100
147 × 82

zielony
barok i rokoko
XVII-XVIII
na prawo od godziny 9 na zegarze z gwiazdek

€200
153 × 82

żółty
secesja
XIX-XX
powyżej godziny 7 na zegarze z gwiazdek

€500
160 × 82

fioletowy
modernizm
XX-XXI
godzina 9 na zegarze z gwiazdek

• przedstawiono banknoty według specyfikacji z 2002 roku.
• powyższe banknoty noszą podpis Wima Duisenberga, ówczesnego prezesa EBC, zastąpiony później przez podpis Jean-Claude Tricheta.

Ułatwienia dla osób niewidzących i niedowidzących

Projekt banknotów był konsultowany z organizacjami reprezentującymi osoby niewidzące i niedowidzące, co zaoowocowało szeregiem usprawnień mających pomóc tym ludziom w identyfikacji banknotów.

• rozmiar banknotu wzrasta wraz z nominałem
• szata graficzna kolejnych nominałów jest utrzymywana naprzemiennie w chłodnej i ciepłej kolorystyce
• nadruk nominału jest wypukły i rozpoznawalny w dotyku dla osób o czułych palcach
• niższe nominały (5, 10 i 20) mają po prawej stronie awersu charakterystyczny, dobrze widoczny pas z hologramami, podczas gdy w pozostałych banknotach hologramy są zgromadzone w prostokątnym obszarze
• przy dolnej krawędzi awersu banknotów €200 nadrukowane są pionowe linie
• przy prawej krawędzi awersu banknotów €500 nadrukowane są skośne linie

Zabezpieczenia

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2010-03.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Niektóre zabezpieczenia banknotów euro zostały ujawnione, aby umożliwić zwykłym ludziom odróżnianie oryginalnych banknotów od falsyfikatów. Pozostałe zabezpieczenia są objęte ścisłą tajemnicą. Ich ilość szacuje się na ponad 30.

Hologram

Każdy banknot wyposażony jest w hologram przedstawiający jego nominał. Hologram znajduje się po prawej stronie awersu i przyjmuje formę paska (€5, €10, €20) bądź prostokątu (pozostałe).

Tusz o zmiennym kolorze

Prawy dolny róg rewersu nominałów €50 i wyższych został nadrukowany tuszem, który zmienia kolor w zakresie od zielonego do fioletowego w zależności od kąta patrzenia.

Suma kontrolna

Każdy banknot ma unikalny numer seryjny, który musi spełniać następującą właściwość: liczba utworzona poprzez zastąpienie litery znajdującej się na początku numeru seryjnego przez jej pozycję w alfabecie łacińskim (A→1, B→2, C→3 itd.) musi w wyniku dzielenia przez 9 pozostawiać resztę 8.

Zabezpieczenie przed kopiowaniem

Banknoty są oznakowane specjalnym wzorcem znanym jako konstelacja EURiona. Niektóre starsze fotokopiarki są zaprogramowane, by odrzucać żądanie kopiowania obrazów zawierających ten wzorzec.

Ponadto w banknotach zawarty jest tzw. cyfrowy znak wodny. Nowsze wersje niektórych programów graficznych odmawiają przetwarzania obrazów zawierających ów znak.

Reakcja na oświetlanie

Każdy banknot jest wyposażony w znak wodny widoczny pod światło gołym okiem. Pod wpływem światła ujawnia się też czarna magnetyczna nić biegnąca środkiem banknotu, na której zapisany jest nominał wraz ze słowem euro.

Oświetlane światłem podczerwonym, banknoty są pokryte obszarami o różnej jasności, zaś światłem ultrafioletowym ujawniają dodatkowe oznakowania, konstelacja EURiona zaś staje się lepiej widoczna.

Wyczuwalne dotykiem

Skróty nazwy banku (BCE, ECB, EZB) są lekko wypukłe. Niektóre obszary banknotu mają wyróżniającą się fakturę.

Kod kreskowy

Obok znaku wodnego znajduje się kod kreskowy. Można go zobaczyć patrząc na banknot pod światło. W kodzie zapisany jest nominał banknotu.

Zabezpieczenia magnetyczne

Niektóre obszary banknotu (np. prawe okno kościelne na banknocie €20) są wydrukowane z użyciem tuszu o własnościach magnetycznych. Podobne właściwości ma też czarna nić biegnąca przez środek banknotu, widoczna pod wpływem światła.

Nominały €1 i €2

Włochy, Grecja, Austria i Słowacja sugerowały wprowadzenie niższych nominałów banknotów.

Przypisy

1. ↑ http://www.ecb.eu/bc/banknotes/security/didyouknow/html/index.en.html#bridges
2. ↑ Euro
3. ↑ The life cycle of a banknote (ang.).
4. ↑ Monthly bulletin: 10th anniversary of the euro: part 9.5 (Banknotes) dostęp 2008-09-26.
5. ↑ Greece presses demand for one-euro notes — EUbusiness.com - business, legal and financial news and information from the European Union
6. ↑ P6_TA(2005)0399

Banknoty euro

banknoty euro - banknoty międzynarodowej waluty euro obowiązującej w strefie Euro. Są emitowane przez Europejski Bank Centralny, wszystkie noszą podpis prezesa tegoż banku. Najniższy nominał to €5, najwyższy €500. W odróżnieniu od monet tej waluty, wszystkie mają identyczny wygląd, choć są drukowane w różnych krajach członkowskich.

Spis treści

• 1 Szata graficzna
• 2 Zmiany wzorów
• 3 Nominały
• 4 Ułatwienia dla osób niewidzących i niedowidzących
• 5 Zabezpieczenia
  • 5.1 Hologram
  • 5.2 Tusz o zmiennym kolorze
  • 5.3 Suma kontrolna
  • 5.4 Zabezpieczenie przed kopiowaniem
  • 5.5 Reakcja na oświetlanie
  • 5.6 Wyczuwalne dotykiem
  • 5.7 Kod kreskowy
  • 5.8 Zabezpieczenia magnetyczne
• 6 Nominały €1 i €2
• 7 Przypisy

//

Szata graficzna

Banknoty euro przedstawiają charakterystyczne dla Europy motywy architektoniczne z różnych epok. Na awersie znajdują się okna lub bramy, na rewersie zaś mosty. Wszystkie zobrazowane obiekty są fikcyjne, gdyż wybór rzeczywistych mógłby być kontrowersyjny i być przedmiotem zazdrości pomiędzy narodami.

Na każdym nominale przedstawione są flaga Unii Europejskiej, pierwsze litery nazwy Europejskiego Banku Centralnego w pięciu wersjach językowych (BCE, ECB, EZB, ΕΚΤ, EKP), mapa Europy, podpis Prezesa Europejskiego Banku Centralnego oraz nazwa waluty zapisana zarówno w łacińskim, jak i greckim (ΕΥΡΩ) alfabecie.

Szata graficzna banknotów została wybrana spośród 44 propozycji w konkursie ogłoszonym przez Radę Europejskiego Instytutu Monetarnego 12 lutego 1996. Zwycięzki wzór autorstwa Roberta Kaliny z Österreichische Nationalbank został wyłoniony 1996.

Banknoty drukowane są na czystym płótnie bawełnianym, co korzystnie wpływa na ich trwałość i wygląd.

Zmiany wzorów

Banknoty noszą podpis aktualnego prezesa EBC, w związku z czym banknoty wydrukowane do listopada 2003 są sygnowane przez Wima Duisenberga, zaś późniejsze przez Jeana-Claude’a Tricheta. Szerzej zakrojone zmiany EBC planuje wprowadzać co 7-8 lat.

Projekt drugiej serii banknotów jest aktualnie w przygotowaniu. Ilustracja i kolorystyka pozostaną niezmienione. Wprowadzone zostaną nowe zabezpieczenia, skróty nazwy EBC w trzech nowych wersjach: ЕЦБ (cyrylica), EBC(j. polski) i EKB (j. węgierski) i zapis nazwy waluty w cyrylicy (евро). Nowa seria będzie wprowadzana od stycznia 2011. EBC ogłosi wycofanie z obiegu pierwszej serii z odpowiednim wyprzedzeniem.

Nominały

Obraz
Nominał
Wymiary
(mm)
Motyw przewodni
Pozycja kodu drukarni

Awers
Rewers
Kolor
Styl
Stulecia

€5
120 × 62

szary
styl klasyczny
przed V
lewa krawędź ilustracji

€10
127 × 67

czerwony
romanizm
XI-XII
godzina 8 na zegarze z gwiazdek

€20
133 × 72

błękitny
gotyk
XIII-XIV
godzina 9 na zegarze z gwiazdek

€50
140 × 77

pomarańczowy
renesans
XV-XVI
prawa krawędź ilustracji

€100
147 × 82

zielony
barok i rokoko
XVII-XVIII
na prawo od godziny 9 na zegarze z gwiazdek

€200
153 × 82

żółty
secesja
XIX-XX
powyżej godziny 7 na zegarze z gwiazdek

€500
160 × 82

fioletowy
modernizm
XX-XXI
godzina 9 na zegarze z gwiazdek

• przedstawiono banknoty według specyfikacji z 2002 roku.
• powyższe banknoty noszą podpis Wima Duisenberga, ówczesnego prezesa EBC, zastąpiony później przez podpis Jean-Claude Tricheta.

Ułatwienia dla osób niewidzących i niedowidzących

Projekt banknotów był konsultowany z organizacjami reprezentującymi osoby niewidzące i niedowidzące, co zaoowocowało szeregiem usprawnień mających pomóc tym ludziom w identyfikacji banknotów.

• rozmiar banknotu wzrasta wraz z nominałem
• szata graficzna kolejnych nominałów jest utrzymywana naprzemiennie w chłodnej i ciepłej kolorystyce
• nadruk nominału jest wypukły i rozpoznawalny w dotyku dla osób o czułych palcach
• niższe nominały (5, 10 i 20) mają po prawej stronie awersu charakterystyczny, dobrze widoczny pas z hologramami, podczas gdy w pozostałych banknotach hologramy są zgromadzone w prostokątnym obszarze
• przy dolnej krawędzi awersu banknotów €200 nadrukowane są pionowe linie
• przy prawej krawędzi awersu banknotów €500 nadrukowane są skośne linie

Zabezpieczenia

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2010-03.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Niektóre zabezpieczenia banknotów euro zostały ujawnione, aby umożliwić zwykłym ludziom odróżnianie oryginalnych banknotów od falsyfikatów. Pozostałe zabezpieczenia są objęte ścisłą tajemnicą. Ich ilość szacuje się na ponad 30.

Hologram

Każdy banknot wyposażony jest w hologram przedstawiający jego nominał. Hologram znajduje się po prawej stronie awersu i przyjmuje formę paska (€5, €10, €20) bądź prostokątu (pozostałe).

Tusz o zmiennym kolorze

Prawy dolny róg rewersu nominałów €50 i wyższych został nadrukowany tuszem, który zmienia kolor w zakresie od zielonego do fioletowego w zależności od kąta patrzenia.

Suma kontrolna

Każdy banknot ma unikalny numer seryjny, który musi spełniać następującą właściwość: liczba utworzona poprzez zastąpienie litery znajdującej się na początku numeru seryjnego przez jej pozycję w alfabecie łacińskim (A→1, B→2, C→3 itd.) musi w wyniku dzielenia przez 9 pozostawiać resztę 8.

Zabezpieczenie przed kopiowaniem

Banknoty są oznakowane specjalnym wzorcem znanym jako konstelacja EURiona. Niektóre starsze fotokopiarki są zaprogramowane, by odrzucać żądanie kopiowania obrazów zawierających ten wzorzec.

Ponadto w banknotach zawarty jest tzw. cyfrowy znak wodny. Nowsze wersje niektórych programów graficznych odmawiają przetwarzania obrazów zawierających ów znak.

Reakcja na oświetlanie

Każdy banknot jest wyposażony w znak wodny widoczny pod światło gołym okiem. Pod wpływem światła ujawnia się też czarna magnetyczna nić biegnąca środkiem banknotu, na której zapisany jest nominał wraz ze słowem euro.

Oświetlane światłem podczerwonym, banknoty są pokryte obszarami o różnej jasności, zaś światłem ultrafioletowym ujawniają dodatkowe oznakowania, konstelacja EURiona zaś staje się lepiej widoczna.

Wyczuwalne dotykiem

Skróty nazwy banku (BCE, ECB, EZB) są lekko wypukłe. Niektóre obszary banknotu mają wyróżniającą się fakturę.

Kod kreskowy

Obok znaku wodnego znajduje się kod kreskowy. Można go zobaczyć patrząc na banknot pod światło. W kodzie zapisany jest nominał banknotu.

Zabezpieczenia magnetyczne

Niektóre obszary banknotu (np. prawe okno kościelne na banknocie €20) są wydrukowane z użyciem tuszu o własnościach magnetycznych. Podobne właściwości ma też czarna nić biegnąca przez środek banknotu, widoczna pod wpływem światła.

Nominały €1 i €2

Włochy, Grecja, Austria i Słowacja sugerowały wprowadzenie niższych nominałów banknotów.

Przypisy

1. ↑ http://www.ecb.eu/bc/banknotes/security/didyouknow/html/index.en.html#bridges
2. ↑ Euro
3. ↑ The life cycle of a banknote (ang.).
4. ↑ Monthly bulletin: 10th anniversary of the euro: part 9.5 (Banknotes) dostęp 2008-09-26.
5. ↑ Greece presses demand for one-euro notes — EUbusiness.com - business, legal and financial news and information from the European Union
6. ↑ P6_TA(2005)0399

10 litów
Awers: po prawej stronie banknotu portrety bohaterów narodowych, pilotów Steponasa Dariusa i Stasysa Girėnasa; kolory na awersie - pomarańczowy, zielony, fioletowy i niebieski.

Rewers: samolot “LITUANICA” nad Atlantykiem, fragmenty kontynetów Ameryki i Europy; kolory rewersu - różowy, fioletowy i niebieski.

20 litów
Awers: po prawej stronie banknotu portret litewskiego poety Maironisa (prałata Jonasa Mačiulisa 1862-1932); kolory na awersie to brązowy, fioletowy, różowy i niebieski.

Rewers: pomnik Wolności na tle Wojennego Muzeum Witolda Wielkiego i dzwonnicy. Kolory rewersu - fioletowy, żółty i jasnoniebieski.

50 litów
Awers : po prawej stronie banknotu portret patriarchy Litwy, naukowca, polityka Jonasa Basanavičiusa (1851-1927). Kolory na awersie - pomarańczowy, zielony, fioletowy i niebieski.

Rewers : Katedra Wileńska z dzwonnicą, pomnik Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina, baszta zamku Giedymina, Góra Trzykrzyska. Kolory rewersu - różowy, fioletowy i niebieski.

100 litów
Awers : po prawej stronie banknotu portret Simonasa Daukantasa (1793–1864).

Rewers : Starówka Wilna - jedna z największych w Europie Środkowej i Wschodniej. Centralnie widać Uniwersytet Wileński im. Stefana Batorego, założony w 1579 roku, a także budynki przyuniwersyteckie z dzwonnicą i kościołem św. Jana na czele. Kolory rewersu - zielony, brązowy i niebieskawo-zielonkawy.

200 litów
Awers : po prawej stronie banknotu portret litewskiego filozofa, poety, dramaturga, muzyka, pedagoga i kulturoznawcy Vydūnasa (Vilhelmas Storosta, 1868-1953). Kolory na awersie - zielony, zielonkawo-niebieskawy i fioletowy.

Rewers : Kłajpedzka latarnia morska, zbudowana w 1796 roku, która miała wysokość 29,2 m, a jej światło o mocy 45 tysięcy świec było widoczne na 35 km. W roku 1937 w latarni kłajpedzkiej działała radiostacja radiogonometryczna. Ta latarnia była nie tylko symbolem Kłajpedy, ale też znaczącym akcentem miasta i miejscem odwiedzanym przez licznych turystów. Latarnia kłajpedzka przestała działać przed II wojną światową i nie zachowała się do naszych dni. Kolory rewersu - fioletowy, brązowy, żółty i niebieskawo-zielonkawy.

500 litów
Awers : po prawej stronie banknotu portret pisarza, autora hymnu państwa litewskiego Vincasa Kudirki (1858–1899). Kolory na awersie - czerwony, brązowy i oliwkowy.

Rewers : Na tle krajobrazu litewskiego widzimy Dzwon Wolności Litwy, na którym znajduje się napis: “O, dzwoń przez wieki dzieciom Litwy, że wolności nie godzien ten, kto nie broni jej”. Kolory rewersu - czerwony, bordowy, i żółtawo-brązowy.

Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Banknoty litewskie

• banknoty litewskie 1991-1992
• banknot, bilon

Banknoty z różnych państw

Przednia strona banknotu polskiego 200 zł - banknot przed denominacją w 1995 r.

Banknot (niem. Banknote, ang. bank-note – kwit bankowy) to pieniądz papierowy emitowany przez centralny bank emisyjny. Jest to pieniądz symbolizujący określoną wartość niepokrytą w jego wartości materialnej. W przypadku pieniądza metalowego odpowiednikiem banknotu jest bilon. Od niedawna oprócz banknotów z papieru stosuje się również bardzo podobne do nich pieniądze wykonane z tworzyw sztucznych bez udziału celulozy.

Zgodnie z terminologią bankową i numizmatyczną banknot posiada dwie strony: przednią stronę banknotu (zwaną potocznie awersem), oraz odwrotną stronę banknotu (zwaną potocznie rewersem). Przednia strona banknotu bezwzględnie zawiera informację pisemną o emitencie i nominale banknotu oraz już jako elementy dekoracyjne wizerunek postaci, budynku, rośliny, zwierzęcia lub innego motywu jednoznacznie kojarzącego się z krajem emitenta i jest drukowana takimi technikami druku jak typooffset, staloryt, typografia (strona odwrotna może jej dorównywać lub pozostać niezadrukowana, np. niemieckie banknoty inflacyjne z lat 20. XX w.), oraz zawiera szereg zabezpieczeń. Również wszystkie dodatkowe cechy banknotu zawierane są przede wszystkim na stronie przedniej, np. znaki dla osób niewidomych.

Przed wprowadzeniem banknotów w obrocie funkcjonował pieniądz kruszcowy, czyli monety ze szlachetnych metali. Banknoty pojawiły się jako kwity depozytowe emitowane przez instytucje, u których depozytariusze składali monety. Po okazaniu banknotu jego emitent miał obowiązek wypłacić ekwiwalent w kruszcu.

Pierwsze banknoty pojawiły się w Chinach w IX w. n.e., w XIII w. stosowali je także Mongołowie. Najstarszy opis funkcjonowania w Chinach handlu opartego wyłącznie na obrocie banknotami znajduje się w dziele “Osobliwości miast i dziwy podróży 1325-1354″, Abu Abdullah Muhammad Ibn Battuta . Okazało się, że banknoty są znacznie wygodniejsze w użyciu od złotych czy srebrnych monet, można ich więc było emitować więcej niż wynikało to z pokrycia w kruszcu. Tak powstały banki emisyjne, które mogły wprowadzać banknoty do obiegu. Z czasem uregulowania prawne w poszczególnych krajach doprowadziły do ograniczenia w prawie emitowania banknotów. Obecnie zwykle tylko bank centralny danego państwa ma prawo emisji banknotów – w Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Pierwsze polskie banknoty, zwane wtedy biletami skarbowymi, puszczono w obieg 16 sierpnia 1794 r. w Warszawie w czasie insurekcji kościuszkowskiej, w trakcie trwania oblężenia miasta przez wojska rosyjskie za sprawą Rady Najwyższej Narodowej.

Spis treści

• 1 Zabezpieczenia banknotów
• 2 Przegląd polskich banknotów:
  • 2.1 Aktualne banknoty (skrót)
• 3 Indeks zabezpieczeń
• 4 Linki zewnętrzne
• 5 Przypisy
• 6 Bibliografia

//

Zabezpieczenia banknotów

Banknoty posiadają zabezpieczenia chroniące przed fałszerstwami i tym samym należą do grupy druków zabezpieczonych. Oto niektóre z nich:

• specjalna, tajna receptura papieru, nadająca specyficzne cechy wytrzymałościowe i optyczne
• zastępowanie papieru podłożem polimerowym trudnym do zadruku (np. polimerowy banknot rumuński)
• Stosowanie mikrodruku (np. banknot 20 USD: nad ramieniem wizerunku Andrew Jacksona umieszczony jest mikrotekst “The United States of America 20 USA 20 USA”)
• recto-verso, jest to obraz widoczny w prześwicie, utworzony z dokładnie dopasowanych elementów, znajdujących się po obu stronach banknotu.

Inne zabezpieczenia opisano poniżej na podstawie banknotu polskiego po denominacji w 1995r. o nominale 200 zł (część z tych zabezpieczeń występuje w niższych nominałach)

- opis od strony awersu:

• folia hot-stamping metaliczna ze wzorem holograficznym: NBP 200
• Druk wypukły -wypukłości wynikające z druku stalorytniczego, m.in. trójkąt w lewym dolnym rogu
• skomplikowana grafika, a mimo to wyraźna, z mocnym nasyceniem barw i połyskiem farby
• znak wodny przy lewym marginesie, szczególnie widoczny pod światło (powtórzenie rysunku głównego: wizerunek Zygmunta Starego)
• nitka zabezpieczająca w postaci metalowego paska wpuszczonego do wewnątrz papieru z prześwitami tworzącymi napis: 200 zł
• nadruk farbą zmienną optycznie: wieniec laurowy przy prawym marginesie obserwowany na wprost i pod ostrym kątem zmienia barwę
• przetłoczenie przy dolnym prawym rogu oglądane pod różnym kątem ukazuje w owalu koronę lub liczbę 200 (podwójny efekt kątowy)
• rysunek widoczny w świetle UV, m.in. w lewym górnym rogu: 200 zł
• banknoty drukowane są z użyciem kilku technik druku: offset - w tej technice drukowane są tła i elementy płaskie, staloryt - wypukłe rysunki z wysokim odwzorowaniem detali, niemożliwym do osiągnięcia innymi technikami druku, typografia - numerowanie banknotów

- opis od strony rewersu:

• zabezpieczenie farbą widoczną w podczerwieni (IR): pod wpływem promieniowania podczerwonego widoczna jest tylko połowa rysunku orła

Przegląd polskich banknotów:

• Banknoty od 1996 (aktualne)
• Banknoty 1944-1996
• Banknoty 1930-1939
• Banknoty 1925-1929
• Banknoty 1940
• Banknoty 1941

Aktualne banknoty (skrót)

 Osobny artykuł: Banknoty polskie po denominacji.

Od 1 stycznia 1995 r. banknoty z serii „Władcy polscy” stanowią oficjalny środek płatniczy w Polsce. Emituje je Narodowy Bank Polski. Wszystkie nominały drukuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych w oparciu o umowę zawartą pomiędzy NBP a PWPW w 1998 r.

Banknot o nominale 200 zł (jako jedyny posiada zabezpieczenie, jakim jest hologram)
Awers – król Zygmunt I Stary
Rewers – orzeł z kaplicy zygmuntowskiej na Wawelu
Wymiary – 144mm x 72mm

Banknot o nominale 100 zł (jako jedyny posiada zabezpieczenie, jakim jest złota folia metaliczna)
Awers – król Władysław II Jagiełło
Rewers – orzeł w koronie na tarczy rycerskiej a pod nim dwa krzyżackie miecze
Wymiary – 138mm x 69mm

Banknot o nominale 50 zł
Awers – król Kazimierz III Wielki
Rewers – orzeł z pieczęci majestatycznej i insygnia królewskie
Wymiary – 132mm x 66mm

Banknot o nominale 20 zł
Awers – król Bolesław I Chrobry
Rewers – denar Bolesława I Chrobrego
Wymiary – 126mm x 63mm

Banknot o nominale 10 zł
Awers – książę Mieszko I
Rewers – denar Mieszka I
Wymiary – 120mm x 60mm

Indeks zabezpieczeń

• UV
• mikrodruk
• druk wypukły
• efekt kątowy
• znak wodny
• nitka zabezpieczająca
• efekt recto-verso

Linki zewnętrzne

Zobacz hasło banknot w Wikisłowniku

• Produkcja banknotów polskich - Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych
• Skany banknotów w różnych krajów i lat
• Banknoty Rosji 1898-1918
• Kolekcja banknotów i innych znaków (1961-2007)
• Katalog Banknotów Polskich - wszystkie informacje o polskich banknotach od 1794

Przypisy

1. ↑ (Shams ad-Din) str. 280 www.źródła historyczne MMIII
2. ↑ “Juany - waluta mało znana” Aleksander Pruszak, Urszula Konarowska, w: Świat Druku, 2009/3, ss.21-22

Bibliografia

“Zabezpieczenia w banknotach…” Marek Stankiewicz w Świat Druku 3/2010